Pasen op Malta

In een aantal steden op Malta worden Paasprocessies gehouden. Er is een enorm contrast tussen deze processies en die op Goede Vrijdag. Ze zijn uitgesproken vrolijk van karakter: het vasten en de rouw rondom het lijden en stervan van Christus zijn nu voorbij. Een levensgroot beeld van de herrezen Jezus, vaak met een vlag in de hand, wordt in een vlug tempo rondgedragen, vergezeld van pittige marsmuziek. Het beeld wordt begroet met applaus, confetti en vuurwerk. Soms gaan de jongelui een stukje hollen met het beeld, liefst een helling op. Je krijgt dan de impressie dat Christus naar de toeschouwers zwaait. Dit doet de vreugde van de letterlijk op hun paasbest geklede toeschouwers alleen maar toenemen.

In het dichtbevolkte Malta begint vaak de ene stad waar de andere ophoudt. Dat betekent dat de processies van rivaliserende steden elkaar soms bijna tegenkomen. Men maakt dan obscene gebaren naar elkaar. Typisch Maltese folklore.

Ik leidde eens een paasreis naar Malta en had eigenlijk geen tijd om mijn vrienden te bezoeken en ik had ook niemand verteld dat ik kwam. Tijdens de televisieuitzending van een paasprocessie kwam ik echter prominent in beeld, ik ben namelijk een kop groter dan de meeste Maltezen. Ommiddellijk gingen mijn vrienden en kennissen elkaar opbellen. Binnen een dag was ik getraceerd en MOEST elkaar avond diverse bezoeken afleggen...

In latere jaren werd ik nogal eens ter plekke geïnterviewd over 'wat ik van deze processie vond'. Altijd delicaat. Je moet laten zien dat je er verstand van hebt, nou is dat inmiddels niet meer zo moeilijk. Maar je moet ook wat aardigs zeggen zonder de inwoners van andere plaatsen, voor wie hun processie natuurlijk de mooiste van heel Malta is, tegen je in het harnas te jagen. Het is net politiek...

Hijgend Hert

In de Paaswake bij ons in Vijfhuizen herken ik liturgisch veel van die op Malta. Alleen worden daar vaak babies gedoopt.

Een fijne toegift was dat we weer eens het Hijgend Hert der jacht ontkomen mochten zingen. Het is één van mijn lievelingsgezangen, maar het in de nieuwe berijming van 1970 door een aantal kerkelijke bobo's zonder veel pastoraal gevoel vervangen door een moede hinde. En sinds de nieuwe berijming is ingevoerd wordt het hijgend hert alleen nog maar bij begrafenissen gezongen, omdat de overledene het zo mooi vond.

Nu er weer een nieuwe berijming moet komen overweeg ik een actiegroep in het leven te roepen om ervoor te zorgen dat daar, naast hele mooie nieuwe liederen, ook het hijgend hert en andere geliefde kerkelijke deunen een plaats voor moet zijn. 

Verleid

Mijn lieve Leonie, ik moet je iets bekennen. Het spijt me verschrikkelijk. Leonie, het was gebeurd voor ik er erg in had. Kun je het me vergeven? Het gebeurde vanmiddag in het hart van Hoofddorp. Opeens zal ik haar staan. Ze had zo’n fris, inzichtgevend zal ik maar zeggen, lentejurkje aan met een naamkaartje op haar linkerborst. De lettertjes waren klein, dus moest ik wel dichterbij komen. En wat ik toen zag, ik was tegelijk verkocht…

Op Malta brengen ze de Stille Week door met onthouding en vasten, met uitzondering van de feestdagen Palmzondag en Witte Donderdag. Goede Vrijdag is de strengste vastendag, maar ook de rest van de week ga je je niet te buiten. Ook in Nederland probeer ik me hier een beetje aan te houden. Niet al te fanatiek, maar toch.

Een prettige bijkomstigheid is dat ik vanochtend schoon aan de haak 88 kilo woog, een dieptepunt in geen jaren was bereikt. Het deed me aan de huidige aandelenkoersen denken, maar ik had er een beter gevoel bij.

En toen kwam ik dat meisje tegen. Ze deelde grote brokken chocola uit. Jam, jam, jam. En waardebonnen. Als je in Albert Heijn een tablet ging kopen kreeg je er op vertoon van de kassabon nog één. Dus ik naar Appie. En daar mocht je droge Belgische wordt proeven. Jam, jam. En oude Zaanlandse kaas, jam, jam. En paasbrod met spijs. Jam, jam. Tablet gekocht en terug naar dat mooie meisje. Tijdens het wachten stond ik oog in oog met de brokken chocola. Jam, jam, jam, jam. Leonie, kun je mij vergeven?

(Leonie is mijn diëtiste)    

Goede Vrijdag

Goede Vrijdag op Malta. In de ochtend vervolgt men de bezoeken aan rustaltaren in in totaal ten minste zeven kerken. In de middag vindt in alle kerken onder doodse stilte (geen orgel, geen kerkklokken) de adoratie (verering, aambidding) van het Kruis plaats. Daarna gaan de meeste mensen naar één van de vele Goede Vrijdag processies, waarin een aantal levensgrote beelden met taferen uit het lijdensverhaal (de Passie) van Christus langzaam door in het wit geklede mannen op een speciale wiegende manier worden voortgedragen, vergezeld door fanfares die treurmarsen spelen, kinderkoren en geestelijken. Korte stukjes worden afgewisseld met flinke pauzes. De muziek snerpt door je ziel. Tussen de beeldengroepen lopen personen die bijbelse taferelen uitbeelden in bijpassende kostuums. Mannen torsen met zware houten kruisen of lopen blootvoets met ijzeren ketenen rond hun enkels, zoals zij in een door hen afgelegde gelofte beloofden. De processies hadden van oudsher een instruerende functie voor het kerkvolk, dat grotendeels analfabeet was. Huiveringwekkend mooi. Dit is was ik het meeste mis van Malta.

Maar in een zijstraat zie ik jongetjes met hun houten kruisen schermen. En sommige huiten kruisen hebben een piepklein wieletje onderaan, wat de last weer een beetje verlicht. En er is veel rivaliteit tussen de pariochies wie de beste Goede Vrijdagprocessie heeft. Sommigen zijn wel erg pompeus geworden. Ik ga het liefste naar Luqa, die is in mijn ogen nog authentiek. Of ben ik bevooroordeeld omdat de helaas veel te jong overleden pastoor van Luqa een goede vriend van me was en omdat ik veel vrienden in Luqa heb wonen?'

Vanavond zag ik een Spaanse Goede Vrijdagprocessie. Het lijkt erop, maar toch is het anders. Meer geregisseerd met toeschouwers keurig op tribunes, niet met de processie meelopend. O wat mis ik Malta.

Op Goede Vrijdag 1969 sloten de Malta Labour Party (MLP) en de Rooms-Katholieke Kerk vrede met elkaar na een langdurig conflict. Een en ander resulteerde in een nipte verkiezingsoverwinning van de MLP in 1971, die leidde tot het autoritaire bewind (sommigen spreken van dictatuur) van Dom Mintoff, die vele jaren zou voortduren. Tijdens dat bewind werd korte metten gemaakt met de welhaast middeleeuwse macht van de kerk. Toch was het akkoord onvermijdelijk: de Kerk dient geen geestelijke sancties te gebruiken om het stemgedrag van de gelovigen te beïnvloeden. Gelukkig is de democratie uiteindelijk boven komen drijven. De rivaliteit tussen de MLP en de Christendemocratische PN lijkt tot normale proporties teruggebracht. Vorige week is zelfs een vooraanstaand MLP-lid gekozen tot President van de Republiek op voordracht van de PN-regering. Zoiets was 'in mijn tijd' onmogelijk...

Op Goede Vrijdag 1998 werd het vredesproces in Noord-Ierland op gang gebracht.

Goede Vrijdag en vrede horen bij elkaar.    

Witte Donderdag

Op de avond van Witte Donderdag wast de priester tijdens de mis de voeten van twaalf parochianen (die er er thuis al flink op geboend hebben) als herdenking van het Laatste Avondmaal. Het Heilig Sacrament wordt van het hoofdaltaar naar een zogenaamd Rustaltaar verplaatst. Die Rustaltaren zijn prachtig versierd met bloenen. De gelovigen worden geacht op donderdagavond en de volgende morgen ten minste zeven Rustaltaren te bezoeken. Ook ik heb dat vele malen gedaan, vaal in gezelschap van seminaristen (aanstaande priesters). Voor wie Malta in de Stille Week bezoekt zijn de Rustaltaren toeristische attracties.   

Pagina: < 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 >